Soát đề kiểm tra do AI ra trước khi in: 8 bước, thử trên đề Toán 6 thật
Đề do AI tạo đọc rất trôi chảy, có ma trận, đặc tả, đáp án đầy đủ, nên rất dễ tin là đề đã đúng. Nhưng AI không tự giải lại đề của mình, và ma trận cũng do chính AI điền, nên lỗi ở đề thường đi kèm lỗi ở ma trận. Bài này đưa ra 8 bước soát đề kiểm tra trước khi in, và áp dụng thật cả 8 bước vào một đề Toán 6 cuối học kì I (90 phút, 2 mã đề) vừa tạo bằng công cụ Ra đề kiểm tra của Góc giáo viên. Mỗi bước ghi rõ đề đạt ở đâu và chỗ nào phải sửa.
Cách lập ma trận từ đầu có ở bài Ma trận đề kiểm tra cuối kì 1 theo Công văn 7991. Cách đảo mã đề từ file có sẵn có ở bài trộn đề trắc nghiệm theo cấu trúc mới.
Khung để đối chiếu: ma trận mẫu Công văn 7991
Công văn 7991/BGDĐT-GDTrH ngày 17/12/2024 của Bộ Giáo dục và Đào tạo kèm phụ lục tham khảo gồm ma trận, bản đặc tả đề kiểm tra định kì. Theo nội dung công văn, Sở hướng dẫn các trường cấp THPT xây dựng ma trận, bản đặc tả, đề và hướng dẫn chấm theo phụ lục, triển khai từ học kì 2 năm học 2024-2025. Trường THCS thực hiện theo hướng dẫn của sở, phòng giáo dục nơi mình dạy. Ma trận mẫu dùng bốn dạng câu hỏi và ba mức độ:
- Câu đúng/sai: mỗi câu gồm 4 ý nhỏ, học sinh chọn đúng hoặc sai cho từng ý.
- Môn không dùng dạng trả lời ngắn thì chuyển toàn bộ số điểm của dạng này sang dạng đúng/sai.
- Số điểm mỗi dạng chọn sao cho được “khoảng” 3,0 điểm, 2,0 điểm…, tức là cho phép lệch nhỏ.
8 bước soát, áp dụng vào một đề Toán 6 thật
Đề dùng để soát: Toán 6 bộ Kết nối tri thức, cuối học kì I, 90 phút, 2 mã đề (101, 102), phạm vi chương I đến chương IV. File tạo ra dài 19 trang gồm ma trận, bản đặc tả, đề và đáp án kèm hướng dẫn chấm cho từng mã. Kết quả tóm tắt trước, chi tiết từng bước ở dưới.
Bước 1. Tự giải lại toàn bộ đề, rồi mới so với đáp án
Đây là bước quan trọng nhất và cũng tốn thời gian nhất. Hãy che đáp án lại, tự giải từng câu, rồi mới so. Câu nào hai bên khác nhau thì hoặc đề sai, hoặc đáp án sai.
Áp dụng: giải độc lập cả 21 câu của mã 101, đáp án khớp toàn bộ. Ví dụ câu 15 (trả lời ngắn): “Hiện nay mẹ 36 tuổi. Bốn năm trước, tuổi mẹ gấp 4 lần tuổi con”. Bốn năm trước mẹ 32 tuổi, con 8 tuổi, hiện nay con 12 tuổi; đáp án ghi 12 tuổi. Câu 20 (tự luận) chia 84 quyển vở và 126 bút chì thành nhiều phần nhất: ƯCLN(84, 126) = 42 phần, mỗi phần 2 vở và 3 bút; đáp án cũng vậy. Đạt.
Bước 2. Kiểm tra phạm vi
Mọi câu phải nằm trong các bài đã chọn khi ra đề. Cách nhanh: ghi bên lề mỗi câu thuộc chương nào.
| Chương | Các câu trong mã 101 |
|---|---|
| I. Tập hợp các số tự nhiên | 1, 2, 3, 4, 5, 15, 16, 17, 18, 19a |
| II. Tính chia hết trong tập hợp các số tự nhiên | 6, 7, 12, 13, 14, 20 |
| III. Số nguyên | 8, 9, 19b |
| IV. Một số hình phẳng trong thực tiễn | 10, 11, 21 |
Áp dụng: không có câu nào ngoài chương I đến IV. Đạt. Bảng trên cũng cho thấy chương III chỉ có 3 ý, sẽ dùng lại ở bước 5.
Bước 3. Đếm lại số câu và tổng điểm
Áp dụng: 12 câu nhiều lựa chọn × 0,25 = 3,0 điểm; 2 câu đúng/sai × 1,0 = 2,0 điểm; 4 câu trả lời ngắn × 0,5 = 2,0 điểm; tự luận 3 câu × 1,0 = 3,0 điểm. Tổng 21 câu, 10 điểm, bốn phần đúng 3,0 – 2,0 – 2,0 – 3,0 như ma trận mẫu. Phần đúng/sai chấm theo thang: đúng 1 ý 0,1 điểm, đúng 2 ý 0,25 điểm, đúng 3 ý 0,5 điểm, đúng 4 ý 1,0 điểm. Nếu tổ dùng thang khác thì sửa ở hướng dẫn chấm. Đạt.
Bước 4. Kiểm tra từng dạng câu hỏi
- Nhiều lựa chọn: mỗi câu chỉ có một phương án đúng, các phương án nhiễu phải hợp lí (không có phương án sai lộ liễu).
- Đúng/sai: đủ 4 ý, mỗi ý tự đứng được, không có ý vừa đúng vừa sai tuỳ cách hiểu.
- Trả lời ngắn: đáp số duy nhất, là số hoặc cụm từ rất ngắn, học sinh ghi được vào ô.
Áp dụng: câu 13d “Mọi số tự nhiên đều là ước của chính nó, kể cả số 0” là một bẫy tốt, đáp án ghi Sai vì không chia được cho 0. Câu 14 thì có cụm “không trộn hai loại cây trong một vị trí” khó hiểu, học sinh có thể đọc sai đề. Nên viết lại: “Các cây được trồng thành các hàng sao cho hàng nào cũng có số cây sao như nhau và số cây phượng như nhau.” Bốn câu trả lời ngắn đều có đáp số là một số duy nhất. Lưu ý: sửa câu chữ câu 14.
Bước 5. Đối chiếu đề với ma trận và bản đặc tả
Bước này hay bị bỏ qua vì ma trận nhìn có vẻ đã đúng mẫu. Cần kiểm hai việc: số điểm theo mức độ có gần với mẫu không, và từng câu có thật sự ở đúng mức và đúng chủ đề mà ma trận ghi không.
Áp dụng: tổng theo mức là Biết 3,5 điểm, Hiểu 3,25 điểm, Vận dụng 3,25 điểm, so với mẫu 4,0 – 3,0 – 3,0. Lệch 0,5 điểm ở mức Biết, nằm trong chữ “khoảng” của phụ lục. Nhưng khi đối chiếu từng câu thì có hai chỗ sai thật:
- Mức độ bị xếp ngược ở phần trả lời ngắn. Ma trận ghi câu 15 ở mức Biết, câu 16 ở mức Hiểu, câu 17 và 18 ở mức Vận dụng. Thực tế câu 15 (tuổi mẹ, tuổi con, phải lùi về bốn năm trước rồi tính ngược lại) là câu khó nhất phần này. Câu 17 (4 × 45 + 3 × 16) và câu 18 ((28 000 − 3 000) × 3) chỉ là phép tính hai bước. Nên đổi: câu 15 lên Vận dụng, câu 17 hoặc 18 xuống Biết hoặc Hiểu, rồi cộng lại điểm theo mức.
- Một ý xếp sai chủ đề. Câu 19b “(−25) + 17 − (−8)” là phép tính với số nguyên, nhưng cả câu 19 được ghi vào chủ đề “Các phép tính với số tự nhiên”. Vì vậy ma trận ghi chủ đề Số nguyên chỉ chiếm 5% điểm. Nếu tính đúng 0,5 điểm của câu 19b, chủ đề Số nguyên là 10%.
Hai chỗ này không làm sai đáp án nhưng làm ma trận không phản ánh đúng đề. Khi tổ trưởng duyệt đề theo ma trận, đây chính là chỗ bị hỏi lại. Cần sửa.
Bước 6. Soát từng mã đề
Khi có nhiều mã, lỗi hay gặp nhất là đáp án của mã sau chép theo vị trí của mã đầu. Cách kiểm: với mỗi câu nhiều lựa chọn của mã 102, tìm lại nội dung phương án đúng chứ không nhìn chữ cái.
Áp dụng: mã 102 đảo thứ tự cả 12 câu nhiều lựa chọn và đảo phương án. Ví dụ câu “số nguyên tố” là câu 7 ở mã 101 (đáp án B. 29) và là câu 1 ở mã 102 (đáp án D. 29). Kiểm cả 12 câu, đáp án mã 102 khớp vị trí mới. Phần đúng/sai và trả lời ngắn cũng được đảo thứ tự câu. Đạt. Một điểm cần biết: phần tự luận cũng đổi thứ tự giữa hai mã. Mỗi mã có hướng dẫn chấm riêng nên vẫn chấm đúng, nhưng nếu tổ muốn dùng chung một hướng dẫn chấm tự luận thì nên giữ nguyên thứ tự phần này như nguyên tắc ở bài trộn đề.
Bước 7. Đọc lại câu chữ, số liệu, đơn vị, kí hiệu
Áp dụng: các đơn vị cm², m, đồng dùng đúng; kí hiệu luỹ thừa, số âm, tập hợp hiển thị đúng trong PDF; số liệu trong đề và đáp án thống nhất. Đạt.
Bước 8. Xem thử bản in
Mở bản PDF hoặc in thử một trang: kiểm tra ngắt trang không cắt đôi một câu, chỗ ghi họ tên, lớp, mã đề đủ. Áp dụng: đề và đáp án in gọn. Riêng bảng ma trận có 16 cột nên cột chủ đề rất hẹp, chữ xuống dòng nhiều; nếu cần nộp ma trận, mở bản Word để nới cột hoặc xoay trang ngang trước khi in. Lưu ý.
Bảng kiểm để in ra dùng
| Bước | Câu hỏi tự kiểm | Đạt? |
|---|---|---|
| 1 | Đã tự giải hết đề và so từng câu với đáp án chưa? | ☐ |
| 2 | Mọi câu có nằm trong các bài đã chọn không? | ☐ |
| 3 | Tổng có đúng 10 điểm, từng phần đúng thang của tổ không? | ☐ |
| 4 | Mỗi câu nhiều lựa chọn chỉ một đáp án đúng; câu đúng/sai đủ 4 ý; trả lời ngắn có đáp số duy nhất? | ☐ |
| 5 | Điểm theo mức gần mẫu; từng câu ở đúng mức và đúng chủ đề mà ma trận ghi? | ☐ |
| 6 | Đáp án của mỗi mã khớp vị trí phương án trong chính mã đó? | ☐ |
| 7 | Số liệu, đơn vị, kí hiệu đúng và thống nhất giữa đề với đáp án? | ☐ |
| 8 | Bản in không cắt câu, đủ chỗ ghi họ tên, lớp, mã đề? | ☐ |
Với đề Toán 6 ở trên, bước 1 mất nhiều thời gian nhất. Bảy bước còn lại chủ yếu là đối chiếu nên làm nhanh hơn, nhưng bước 5 là bước tìm ra lỗi.
Ra đề có sẵn ma trận, đặc tả, đáp án trong Góc giáo viên
Công cụ Ra đề kiểm tra tạo đề giữa kì, cuối kì hoặc 15 phút cùng lúc với ma trận, bản đặc tả, đáp án và hướng dẫn chấm cho từng mã đề, nên thầy cô soát trên một bộ tài liệu thống nhất thay vì ghép từ nhiều nơi.
- Chọn lớp, môn, loại bài kiểm tra, thời gian làm bài từ 15 đến 90 phút và số mã đề (1, 2 hoặc 4).
- Tích chọn các bài trong phạm vi kiểm tra, có thể ghi chú cấu trúc riêng của trường.
- Đề gồm bốn phần: nhiều lựa chọn, đúng/sai, trả lời ngắn, tự luận.
- Mất khoảng 4 đến 7 phút, từ 2 điểm mỗi lượt, xuất Word hoặc PDF.
Muốn có sẵn đề kèm ma trận, đặc tả và đáp án cho từng mã để soát theo 8 bước ở trên? Tài khoản mới được tặng 15 điểm, mỗi lượt ra đề từ 2 điểm.
Câu hỏi thường gặp
Đề AI ra có dùng thẳng được không?
Không nên. Trong lần chạy thử ở bài này, đáp án đúng hết nhưng ma trận vẫn xếp sai mức độ ở phần trả lời ngắn và xếp sai chủ đề một ý tự luận. Thầy cô nên soát đủ 8 bước trước khi in.
Soát một đề mất bao lâu?
Phần lớn thời gian nằm ở bước tự giải lại đề. Các bước còn lại là đối chiếu nên nhanh hơn, nhưng đừng bỏ bước đối chiếu ma trận vì đó là nơi hay có lỗi.
Ma trận theo Công văn 7991 có bắt buộc đúng 3,0 – 2,0 – 2,0 – 3,0 điểm không?
Phụ lục là tài liệu tham khảo và ghi số điểm “khoảng” 3,0 điểm, 2,0 điểm cho từng dạng. Thầy cô theo hướng dẫn của sở, phòng giáo dục và tổ chuyên môn nơi mình dạy.
Có cần soát lại khi trộn thêm mã đề không?
Có. Mỗi mã mới cần kiểm đáp án theo nội dung phương án chứ không theo chữ cái, như bước 6.
