Mẫu tích hợp năng lực số theo môn: Khoa học 4, Lịch sử 8, Vật lí 10
Nhiều mẫu giáo án tích hợp năng lực số đang lan truyền chỉ ghi một dòng chung chung kiểu “học sinh phát triển năng lực số”, hoặc lấy biểu hiện của lớp trên đặt cho lớp dưới. Khi tổ trưởng hỏi “năng lực thành phần nào, mức nào, đo bằng sản phẩm gì”, giáo án không trả lời được. Bài này đưa ra 3 mẫu tích hợp năng lực số cho Khoa học lớp 4, Lịch sử lớp 8 và Vật lí lớp 10. Mỗi dòng năng lực số trong mẫu được đối chiếu với hai văn bản gốc: yêu cầu cần đạt trong chương trình môn học (Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT) và chỉ báo đúng nhóm lớp trong Phụ lục Công văn 3456/BGDĐT-GDPT ngày 27/6/2025.
Mẫu Khoa học 4 được chạy thật trên công cụ Soạn giáo án của Góc giáo viên để thầy cô thấy một giáo án AI viết phần năng lực số ra sao và cần sửa ở đâu. Phần kiến thức nền (6 miền, cách đọc mã, 5 bước) đã có ở bài Tích hợp năng lực số vào giáo án, bài này không nhắc lại.
Ba nguyên tắc chọn năng lực số cho một bài dạy
Công văn 3456 yêu cầu kế hoạch bài dạy “nêu rõ nội dung, hoạt động dạy học cụ thể nhằm phát triển NLS trong từng hoạt động/nội dung dạy học”, và giáo viên phải đối chiếu nội dung môn học với khung năng lực số để xác định “địa chỉ” tích hợp trong từng bài. Từ đó có ba nguyên tắc:
- Bắt đầu từ yêu cầu cần đạt của môn, không bắt đầu từ công cụ. Công văn nhấn mạnh việc tích hợp không được làm thay đổi hay gây quá tải chương trình, phải đối chiếu với yêu cầu cần đạt của từng môn. Câu hỏi đúng là “yêu cầu cần đạt nào của bài có thể làm tốt hơn trong môi trường số”, không phải “bài này dùng được phần mềm gì”.
- Chọn chỉ báo đúng nhóm lớp. Phụ lục chia học sinh thành 5 nhóm lớp. Cùng một năng lực thành phần nhưng mỗi nhóm có động từ khác nhau, và động từ đó là thứ giáo viên đánh giá được.
- Gắn vào hoạt động vốn có và có phương án khi lớp thiếu máy. Công văn đặt yêu cầu tận dụng nguồn lực sẵn có và bảo đảm công bằng cho học sinh có điều kiện khó khăn. Hoạt động đòi mỗi em một máy là hoạt động khó thực hiện ở nhiều trường.
Phụ lục cũng nói rõ: mỗi gạch đầu dòng tương ứng với một chỉ báo về năng lực, đồng thời là yêu cầu cần đạt của quá trình đánh giá. Vì vậy dòng năng lực số trong giáo án nên dùng đúng động từ của chỉ báo, rồi cụ thể hoá bằng việc học sinh làm trong bài. Hình dưới so sánh động từ của ba năng lực thành phần dùng trong bài này qua ba nhóm lớp.
Một lưu ý về mã: Phụ lục Công văn 3456 mô tả chỉ báo theo số hiệu năng lực thành phần (1.1, 3.1, 6.3…) và nhóm lớp (L4-L5, L8-L9, L10-L11-L12), không đánh mã có chữ cái kiểu 1.1.CB2a. Các mã có chữ cái do bảng mã của sở, phòng, trường hoặc tài liệu tổng hợp đặt ra. Trong các mẫu dưới đây, bài ghi số hiệu năng lực thành phần và nhóm lớp theo đúng phụ lục, còn chỗ [mã] để thầy cô điền theo bảng mã trường đang dùng.
Mẫu 1. Khoa học 4: Sự chuyển thể của nước và vòng tuần hoàn của nước (mức Cơ bản 2)
Bài 2 sách Khoa học 4 Kết nối tri thức với cuộc sống. Học sinh lớp 4 ở nhóm L4-L5, mức Cơ bản 2: nhiệm vụ đơn giản, tự chủ và có hướng dẫn khi cần thiết.
Yêu cầu cần đạt của bài (chương trình môn Khoa học)
- Vẽ sơ đồ và sử dụng được các thuật ngữ: bay hơi, ngưng tụ, đông đặc, nóng chảy để mô tả sự chuyển thể của nước.
- Vẽ được sơ đồ và ghi chú được “Vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên”.
Cả hai yêu cầu đều có động từ “vẽ sơ đồ”. Đây là chỗ tự nhiên để học sinh tạo một sản phẩm số đơn giản, thay vì thêm một hoạt động tin học tách rời.
Chỉ báo năng lực số chọn dùng (Phụ lục Công văn 3456, cột L4-L5)
| Năng lực thành phần | Chỉ báo trong phụ lục | Gắn vào việc gì trong bài |
|---|---|---|
| 1.1 Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số | Tìm được dữ liệu, thông tin và nội dung thông qua tìm kiếm đơn giản trong môi trường số | Nhóm tìm 1 hình sơ đồ vòng tuần hoàn của nước bằng từ khoá giáo viên cho, trên máy tính của lớp |
| 3.1 Phát triển nội dung số | Xác định được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung đơn giản ở các định dạng đơn giản; chọn được cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số đơn giản | Nhóm vẽ lại sơ đồ bằng phần mềm vẽ, ghi đủ tên các quá trình |
Dòng ghi ở mục Năng lực số của giáo án: [mã] (1.1, L4-L5): Tìm được hình sơ đồ vòng tuần hoàn của nước bằng từ khoá giáo viên cho, trên trang tìm kiếm hình ảnh hoặc kho học liệu của trường; [mã] (3.1, L4-L5): Vẽ được sơ đồ vòng tuần hoàn của nước bằng phần mềm vẽ đơn giản, ghi đúng các thuật ngữ bay hơi, ngưng tụ.
Bảng địa chỉ tích hợp
| Hoạt động | Năng lực thành phần | Biểu hiện của học sinh | Công cụ số |
|---|---|---|---|
| Hình thành kiến thức 2: Vòng tuần hoàn của nước | [mã] 1.1 (L4-L5) | Gõ từ khoá “vòng tuần hoàn của nước” do giáo viên cho, chọn 1 hình sơ đồ rõ chữ, nói được vì sao chọn hình đó | Máy tính của lớp hoặc máy tính bảng nhóm, giáo viên mở sẵn trang tìm kiếm |
| Luyện tập: Vẽ sơ đồ | [mã] 3.1 (L4-L5) | Vẽ mũi tên theo chiều nước di chuyển, gõ nhãn bay hơi, ngưng tụ, mưa; lưu tệp đặt tên theo nhóm | Paint hoặc phần mềm vẽ có sẵn trên máy |
Sản phẩm và tiêu chí: sơ đồ của nhóm. Đạt khi có đủ các giai đoạn bay hơi, ngưng tụ, mưa; mũi tên đúng chiều; nhãn đúng thuật ngữ; tệp được lưu đúng tên. Lớp chưa có máy: giáo viên thao tác tìm kiếm trên máy chiếu theo từ khoá học sinh đề xuất, học sinh vẽ sơ đồ trên giấy; năng lực 1.1 vẫn được rèn qua việc chọn từ khoá và chọn hình.
Chạy thử trên công cụ Soạn giáo án
Bài này được chạy thật trên công cụ Soạn giáo án: chọn Lớp 4, môn Khoa học, gõ “vòng tuần hoàn” để chọn bài 2 bộ Kết nối tri thức. Công cụ tự hiện các yêu cầu cần đạt lấy từ Chương trình giáo dục phổ thông 2018, trùng khớp từng chữ với chương trình môn Khoa học. Chọn hai yêu cầu về vẽ sơ đồ, thời lượng 1 tiết, tích hợp năng lực số mức Cơ bản.
Khoảng 3 phút sau có giáo án 12 trang (bản PDF), kèm phiếu học tập, tiêu chí chấm sản phẩm và bảng tích hợp năng lực số ở phụ lục. Phần năng lực số AI viết như sau:
![Mục 1.4 Năng lực số trong giáo án Khoa học 4 do công cụ Soạn giáo án tạo, có chỗ trống [mã]](https://itech3s.com/wp-content/uploads/2026/11/giao-an-khoa-hoc-4-muc-nang-luc-so.webp "Mẫu tích hợp năng lực số theo môn: Khoa học 4, Lịch sử 8, Vật lí 10")
Đối chiếu với nguyên tắc ở trên, bản AI viết có ba điểm tốt và hai điểm thầy cô cần sửa:
- Tốt: giáo án tự ghi giả định không yêu cầu học sinh có thiết bị cá nhân hay truy cập Internet, giáo viên dùng máy chiếu và học liệu tải sẵn, phù hợp lớp ít máy.
- Tốt: để trống [mã] thay vì tự đặt mã, và mỗi dòng đều mô tả việc học sinh làm, không ghi chung chung.
- Tốt: cộng thời lượng các hoạt động ở cuối (4 + 8 + 7 + 11 + 5 = 35 phút), khớp một tiết tiểu học.
- Cần sửa: AI ghi tên miền (“Khai thác dữ liệu và thông tin”, “Giao tiếp và hợp tác trong môi trường số”) nhưng không ghi số hiệu năng lực thành phần. Thầy cô bổ sung, ví dụ 1.1 hoặc 2.x, rồi đối chiếu với cột L4-L5 trong phụ lục.
- Cần sửa: chọn mức Cơ bản nhưng bài vẫn có thể thêm một hoạt động học sinh tự tạo sản phẩm số (năng lực 3.1 như mẫu ở trên) nếu lớp có máy. Đây là quyết định của giáo viên theo điều kiện lớp.
Mẫu 2. Lịch sử 8: Cách mạng công nghiệp (mức Trung cấp 2)
Nội dung “Cách mạng công nghiệp” thuộc chủ đề Châu Âu và Bắc Mỹ từ nửa sau thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII, phân môn Lịch sử lớp 8. Học sinh lớp 8 ở nhóm L8-L9, mức Trung cấp 2: nhiệm vụ được xác định rõ ràng và không thường xuyên, làm độc lập và theo nhu cầu cá nhân.
Yêu cầu cần đạt (chương trình môn Lịch sử và Địa lí THCS)
- Trình bày được những thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp.
- Nêu được những tác động quan trọng của cách mạng công nghiệp đối với sản xuất và đời sống.
Muốn “trình bày thành tựu”, học sinh cần tư liệu: hình ảnh máy móc, năm phát minh, người phát minh. Tư liệu trên mạng về chủ đề này rất nhiều và không đều độ tin cậy, nên năng lực đánh giá nguồn (1.2) gắn rất tự nhiên vào bài. Năm và tên phát minh cũng là loại chi tiết AI hay viết sai, nên đây là chỗ tốt để rèn năng lực đánh giá AI (6.3).
Chỉ báo năng lực số chọn dùng (cột L8-L9)
| Năng lực thành phần | Chỉ báo trong phụ lục | Gắn vào việc gì trong bài |
|---|---|---|
| 1.2 Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số | Thực hiện phân tích, so sánh và đánh giá được các nguồn dữ liệu, thông tin và nội dung số | So sánh 2 nguồn tư liệu về cùng một phát minh, chỉ ra nguồn nào đáng tin hơn và vì sao |
| 3.1 Phát triển nội dung số | Chỉ ra được cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau; thể hiện được bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số | Làm dòng thời gian các thành tựu trên Google Trang trình bày, có hình và chú thích nguồn |
| 6.3 Đánh giá trí tuệ nhân tạo | Phân tích được hiệu quả của hệ thống AI trong việc giải quyết các vấn đề cụ thể | Đối chiếu bản tóm tắt do AI viết với sách giáo khoa, chỉ ra chi tiết sai và nhận xét AI làm được gì, sai ở đâu |
Dòng ghi ở mục Năng lực số: [mã] (1.2, L8-L9): So sánh được hai nguồn tư liệu về một phát minh của cách mạng công nghiệp, nêu được nguồn nào đáng tin hơn dựa trên tác giả, năm đăng và việc dẫn chứng; [mã] (3.1, L8-L9): Tạo được dòng thời gian 5 thành tựu tiêu biểu trên Google Trang trình bày, mỗi mốc có hình và ghi nguồn; [mã] (6.3, L8-L9): Chỉ ra được ít nhất một chi tiết sai trong bản tóm tắt do AI viết và giải thích dựa trên sách giáo khoa.
Bảng địa chỉ tích hợp
| Hoạt động | Năng lực thành phần | Biểu hiện của học sinh | Công cụ số |
|---|---|---|---|
| Hình thành kiến thức: Thành tựu tiêu biểu | [mã] 1.2 (L8-L9) | Đọc 2 trang tư liệu giáo viên chọn sẵn (một trang có dẫn nguồn, một trang không), điền phiếu so sánh 3 tiêu chí | Trình duyệt trên máy tính bảng nhóm hoặc bản in |
| Luyện tập: Dòng thời gian | [mã] 3.1 (L8-L9) | Mỗi nhóm đặt 5 mốc theo đúng thứ tự năm, chèn hình, ghi nguồn dưới hình | Google Trang trình bày (dùng chung một tệp giáo viên tạo, mỗi nhóm một trang) |
| Vận dụng: Kiểm chứng AI | [mã] 6.3 (L8-L9) | Đọc bản tóm tắt AI do giáo viên chuẩn bị, gạch chân chi tiết sai, ghi trang sách đối chiếu, viết 1 câu nhận xét về độ tin cậy của AI | Bản tóm tắt in hoặc chiếu lên màn hình |
Sản phẩm và tiêu chí: phiếu so sánh nguồn và dòng thời gian của nhóm. Đạt khi chọn đúng nguồn đáng tin và nêu được lí do; mốc thời gian đúng thứ tự; mỗi hình có nguồn; chỉ ra được chi tiết sai kèm trang sách. Mẹo: giáo viên tự nhờ AI viết bản tóm tắt trước giờ học, đọc lại và giữ (hoặc cài thêm) một lỗi nhỏ về năm hay tên người phát minh, để hoạt động kiểm chứng chắc chắn có điểm bắt đầu. Học sinh không cần tự đăng nhập công cụ AI trong giờ học.
Mẫu 3. Vật lí 10: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian (mức Nâng cao 1)
Nội dung Mô tả chuyển động, phần Động học, Vật lí 10. Học sinh lớp 10 ở nhóm L10-L11-L12, mức Nâng cao 1: các nhiệm vụ và vấn đề khác nhau, có thể tự làm và hướng dẫn người khác.
Yêu cầu cần đạt (chương trình môn Vật lí)
- Thực hiện thí nghiệm (hoặc dựa trên số liệu cho trước), vẽ được đồ thị độ dịch chuyển – thời gian trong chuyển động thẳng.
- Tính được tốc độ từ độ dốc của đồ thị độ dịch chuyển – thời gian.
Chương trình cho phép làm thí nghiệm hoặc dùng số liệu cho trước, nên trường ít thiết bị vẫn làm được. Vẽ đồ thị và tính độ dốc bằng bảng tính là nơi năng lực số giúp học sinh làm nhanh và chính xác hơn so với vẽ tay, đúng tinh thần năng lực 5.3 “sử dụng công cụ số để tạo ra kiến thức”.
Chỉ báo năng lực số chọn dùng (cột L10-L11-L12)
| Năng lực thành phần | Chỉ báo trong phụ lục | Gắn vào việc gì trong bài |
|---|---|---|
| 5.3 Sử dụng sáng tạo công nghệ số | Áp dụng được các công cụ và công nghệ số khác nhau để tạo ra kiến thức cũng như các quy trình và sản phẩm đổi mới | Dùng bảng tính vẽ đồ thị từ số liệu đo và tính tốc độ bằng hàm, rồi rút ra kết luận về chuyển động |
| 3.1 Phát triển nội dung số | Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau | Trình bày đồ thị đúng quy ước: tên trục, đơn vị, tiêu đề |
| 6.3 Đánh giá trí tuệ nhân tạo | Đánh giá được độ chính xác và tin cậy của các hệ thống AI; xem xét được các kết quả và đưa ra nhận xét về hiệu quả của hệ thống AI | Kiểm tra lời giải AI cho một bài toán đồ thị, tìm bước sai và nhận xét |
Dòng ghi ở mục Năng lực số: [mã] (5.3, L10-L12): Dùng Google Trang tính vẽ đồ thị độ dịch chuyển – thời gian từ số liệu đo, tính tốc độ bằng hàm SLOPE và giải thích ý nghĩa độ dốc; [mã] (3.1, L10-L12): Trình bày đồ thị có tiêu đề, tên trục và đơn vị; [mã] (6.3, L10-L12): Đánh giá được lời giải do AI viết cho một bài toán đồ thị, chỉ ra bước sai và nêu nhận xét về độ tin cậy của AI.
Bảng địa chỉ tích hợp
| Hoạt động | Năng lực thành phần | Biểu hiện của học sinh | Công cụ số |
|---|---|---|---|
| Hình thành kiến thức: Đồ thị từ số liệu | [mã] 5.3 (L10-L12) | Nhập 6 cặp (t, d), chèn biểu đồ phân tán, thêm đường xu hướng, gõ =SLOPE(cột d; cột t) và so sánh với độ dốc tính tay | Google Trang tính trên máy tính hoặc điện thoại của nhóm |
| Luyện tập: Trình bày kết quả | [mã] 3.1 (L10-L12) | Đặt tên trục có đơn vị, tiêu đề đồ thị, chụp đồ thị nộp lên lớp học trực tuyến | Google Trang tính, Google Lớp học hoặc nhóm lớp |
| Vận dụng: Kiểm tra lời giải AI | [mã] 6.3 (L10-L12) | Đọc lời giải AI cho bài tính tốc độ từ đồ thị, tìm bước sai (đổi đơn vị hoặc đọc nhầm trục), sửa và giải thích | Lời giải AI do giáo viên chuẩn bị sẵn |
Sản phẩm và tiêu chí: đồ thị và kết quả độ dốc của nhóm. Đạt khi đồ thị đúng dạng, trục có tên và đơn vị, tốc độ tính bằng hàm khớp với tính tay, bước sai trong lời giải AI được sửa kèm lí do. Lớp không có máy: học sinh vẽ đồ thị trên giấy kẻ ô, giáo viên nhập số liệu của một nhóm lên máy chiếu để cả lớp so sánh kết quả tính tay với kết quả của bảng tính.
So sánh nhanh ba mẫu
| Khoa học 4 | Lịch sử 8 | Vật lí 10 | |
|---|---|---|---|
| Mức thành thạo | Cơ bản 2 (L4-L5) | Trung cấp 2 (L8-L9) | Nâng cao 1 (L10-L12) |
| Yêu cầu cần đạt làm điểm tựa | Vẽ được sơ đồ và ghi chú vòng tuần hoàn của nước | Trình bày được thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp | Vẽ được đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, tính tốc độ từ độ dốc |
| Năng lực thành phần | 1.1, 3.1 | 1.2, 3.1, 6.3 | 5.3, 3.1, 6.3 |
| Ai thao tác máy | Nhóm, giáo viên hỗ trợ | Nhóm tự làm | Nhóm tự làm, hướng dẫn bạn |
| Sản phẩm số | Sơ đồ vẽ bằng phần mềm | Dòng thời gian có nguồn | Đồ thị và kết quả độ dốc |
| Khi lớp không có máy | Giáo viên tìm trên máy chiếu, học sinh vẽ giấy | Bản in hai nguồn tư liệu, tóm tắt AI in sẵn | Vẽ giấy kẻ ô, đối chiếu một nhóm trên máy chiếu |
Điểm chung của ba mẫu: năng lực số nào cũng đi kèm một sản phẩm đánh giá được, và không mẫu nào đòi mỗi học sinh một thiết bị. Càng lên lớp trên, học sinh càng tự làm nhiều hơn và năng lực về AI chuyển từ “nhận diện” sang “phân tích” rồi “đánh giá”, đúng như phụ lục mô tả.
Câu lệnh để làm mẫu cho bài của thầy cô bằng Gemini
Muốn tự làm cho bài khác, dán câu lệnh sau vào Gemini và điền phần trong ngoặc vuông. Điểm quan trọng là dán nguyên văn yêu cầu cần đạt và chỉ báo của đúng cột lớp, để AI không tự đặt chỉ báo của lớp khác.
Bạn là giáo viên [môn] lớp [lớp] có kinh nghiệm tích hợp năng lực số theo Công văn 3456/BGDĐT-GDPT.
Bài dạy: "[tên bài]" (sách [bộ sách]), thời lượng [số] tiết.
Yêu cầu cần đạt của bài (chỉ bám các ý này):
[dán yêu cầu cần đạt từ chương trình môn học]
Chỉ báo năng lực số được chọn (cột [L4-L5 / L6-L7 / L8-L9 / L10-L11-L12] của Phụ lục Công văn 3456):
[dán 1 đến 3 chỉ báo, ghi rõ số hiệu năng lực thành phần, ví dụ 3.1]
Điều kiện lớp: [có máy chiếu / có máy tính bảng nhóm / không có Internet...]
Hãy viết:
1. Dòng "Năng lực số" cho mục năng lực của giáo án, mỗi ý bắt đầu bằng [mã] (để trống), ghi số hiệu năng lực thành phần và nhóm lớp, dùng đúng động từ của chỉ báo.
2. Bảng địa chỉ tích hợp 4 cột: Hoạt động | Năng lực thành phần | Biểu hiện của học sinh | Công cụ số.
3. Sản phẩm và 3 tiêu chí đánh giá cho mỗi năng lực.
4. Phương án thay thế khi lớp không đủ thiết bị.
Không tự đặt mã, không dùng chỉ báo của nhóm lớp khác.Cách tạo một trợ lý Gemini dùng lại nhiều lần có ở bài Câu lệnh soạn giáo án trên Gemini. Nếu cần cả kế hoạch dạy học cả năm trước khi soạn từng bài, xem kế hoạch dạy học cả năm theo CV 5512.
Muốn có sẵn giáo án Word hoặc PDF kèm mục năng lực số và bảng tích hợp cho bài sắp dạy? Tài khoản mới được tặng 15 điểm, giáo án 1 tiết tốn 1 điểm, khoảng 3 phút có kết quả.
Câu hỏi thường gặp
Phụ lục Công văn 3456 có mã chỉ báo kiểu 1.1.CB2a không?
Không. Phụ lục mô tả chỉ báo theo số hiệu năng lực thành phần (1.1, 3.1, 6.3…) và nhóm lớp (L1-L2-L3, L4-L5, L6-L7, L8-L9, L10-L11-L12). Mã có chữ cái do bảng mã của sở, phòng, trường hoặc tài liệu tổng hợp đặt ra, nên thầy cô ghi mã theo bảng trường đang dùng.
Mỗi bài nên tích hợp mấy năng lực số?
Một bài 1 đến 2 tiết thường chỉ cần 1 đến 3 năng lực thành phần, gắn vào hoạt động vốn có của bài. Công văn 3456 yêu cầu việc tích hợp không gây quá tải cho chương trình.
Lớp không có máy tính thì tích hợp năng lực số thế nào?
Giáo viên thao tác trên máy chiếu, học sinh đề xuất từ khoá, chọn nguồn, nhận xét kết quả; sản phẩm làm trên giấy rồi giáo viên chụp chiếu lên. Công văn 3456 đặt yêu cầu tận dụng nguồn lực sẵn có và bảo đảm công bằng cho học sinh có điều kiện khó khăn.
Công cụ Soạn giáo án ghi phần năng lực số ra sao?
Khi chọn mức Cơ bản hoặc Nâng cao, giáo án có mục Năng lực số ghi tên miền, chỗ trống [mã] và mô tả việc học sinh làm, cùng bảng tích hợp năng lực số ở phụ lục. Thầy cô bổ sung số hiệu năng lực thành phần, điền mã theo bảng của trường và đối chiếu với đúng cột lớp trong phụ lục.
